Partner im RedaktionsNetzwerk Deutschland
AccueilPodcastsInformations
TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM

TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM

Podcast TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM
Podcast TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM

TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM

ajouter

Épisodes disponibles

5 sur 24
  • Đàm phán Nga – Ukraina : Kế hoạch hòa bình 10 điểm hay 10 mục tiêu chiến tranh ?
    « Đàm phán hòa bình giữa Nga và Ukraina sẽ nảy sinh một khi mối tương quan lực lượng được nhận thấy là ổn định trên bình diện quân sự », nghĩa là đôi bên phải đạt được các mục tiêu của cuộc chiến. Nhưng sự kiên định lập trường này ở cả hai phía khiến Mỹ và các nước đồng minh tại châu Âu lo lắng nguy cơ chiến tranh kéo dài đè nặng nền kinh tế đất nước. 10 yêu cầu và 100 chiếc tên lửa Trang mạng tờ Politico ngày 18/11/2022 đặt câu hỏi : « Phải chăng đã đến lúc Ukraina nói chuyện với Nga ? », rồi tự trả lời là « Chưa ». Tờ báo dẫn lời phát ngôn viên điện Kremlin ông Dmitri Peskov hôm 17/11, khẳng định : « Ukraina chưa muốn đàm phán ». Bằng chứng là trước đó, ngày 15/11/2022, trong bài phát biểu dài hơn 20 phút qua video tại thượng đỉnh G20, tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky đưa ra một bản kế hoạch hòa bình gồm 10 điểm, trong đó có đòi hỏi toàn vẹn chủ quyền lãnh thổ và nhất là mở một Tòa án Đặc biệt xét xử các tội ác chiến tranh của Nga… Không những bản kế hoạch này đã bị bác bỏ, mà quân đội Nga ngay trong cùng ngày, giữa lúc diễn ra thượng đỉnh G20, đã cho bắn vào lãnh thổ Ukraina đúng 100 tên lửa. Tổng thống Zelensky không ngần ngại ví rằng « Nga đáp trả cho mỗi một điều khoản bằng 10 quả tên lửa tương ứng ». Theo giới quan sát, sự việc cho thấy khả năng đàm phán lúc này dường như là « bất khả ». Một mặt, phía Nga không cho thấy có biểu hiện nào muốn đàm phán với Ukraina, theo như giải thích từ cựu đại sứ Pháp Jean-Maurice Ripert, trên kênh truyền hình quốc tế Pháp France 24 ngày 15/11 : « Thứ nhất là Vladimir Putin đã không đến dự thượng đỉnh G20 nhằm tìm kiếm cơ hội đàm phán cho tương lai của Ukraina. Nếu ông ấy cho rằng đây là chuyện nội bộ nước Nga thì lẽ ra ông ấy phải có mặt. Đúng lúc đích thân tổng thống Zelensky phải đưa ra các điều kiện để đàm phán, thảo luận thì Nga lại quyết định oanh kích các vùng Lviv, Kharkiv, và Kiev, giết chết thường dân và phá hủy các hạ tầng cơ sở. Điểm thứ ba là ông Peskov, phát ngôn viên nổi tiếng của điện Kremlin, trước đó khi đáp lời ông Zelensky, đã tuyên bố rằng Kherson vẫn thuộc về Nga bất chấp việc rút quân khỏi thành phố này. Rõ ràng là người ta không thấy có một chút tín hiệu nào là Nga sẵn sàng cho một cuộc đàm phán. » Kế hoạch hòa bình hay Mục tiêu chiến tranh ? Mặt khác, bản kế hoạch hòa bình 10 điểm mà ông Zelensky trình bày, bị giới quan sát đánh giá là một kế hoạch hậu chiến, dành để đàm phán với phương Tây. Đối với tổng thống Ukraina, sẽ không có một thỏa thuận Minks 3 khi bán đảo Crimée giờ trở thành một trong số các điều kiện để đàm phán, trái với những gì diễn ra trong các thỏa thuận Minks 1 và 2. Chuyên gia về Nga, Jean de Gliniasty, từng là đại sứ Pháp ở Nga, hiện là cộng tác viên tại Viện Nghiên Cứu Quốc Tế và Chiến Lược (IRIS) lưu ý, thế giới mới chỉ ở điểm khởi đầu của một tiến trình hòa bình phức tạp. Nga từng thông báo sẵn sàng đàm phán vô điều kiện – nhưng Nga chưa sẵn sàng đưa lại vào đàm phán các vùng mà Nga đã chiếm, kể cả bán đảo Crimée, vốn dĩ đối với ông Putin mang một ý nghĩa biểu tượng chính trị cao, một lằn ranh đỏ không nên vượt qua. Vẫn theo ông Jean de Gliniasty, kế hoạch 10 điểm của ông Zelensky mang dáng dấp của những mục tiêu chiến tranh hơn là cho hòa bình trong trước mắt. Những đòi hỏi mà Nga đánh giá chưa thể khởi động một cuộc đàm phán với Ukraina. Trên kênh truyền hình LCI, cựu đại sứ Pháp Jean de Gliniasty, giải thích tiếp như sau : « Trên thực tế, Ukraina đang đà thắng quân sự do vậy họ không có lý do gì mà đàm phán trong khi chiến thắng trong tầm tay – điều này có thể là đúng mà cũng có thể sai. Bản kế hoạch này là một phần trong các cuộc vận động ngoại giao trong hậu trường vẫn còn rất sơ khởi, nhằm gây áp lực một chút đối với người dân Ukraina để họ chấp nhận đàm phán. Phát biểu của ông Zelensky tại G20, đã bị rất nhiều nước tham dự G20, chứ không riêng gì các nước phát triển đánh giá là khá cứng rắn. Bản kế hoạch 10 điểm của ông không phải là kế hoạch hòa bình. Đó là 10 mục tiêu chiến tranh. Ông ấy cũng không nói là kế hoạch hòa bình, mà chính là điều kiện chấm dứt chiến tranh. » Mặc cả ngầm thất bại, thời điểm chưa chín muồi ? Một điểm đáng chú ý, là trong cuộc tranh luận này, kênh truyền hình LCI ngày 23/11/2022, thuật lại một thông tin từ các phóng viên báo Pravda tại Ukraina cho biết một ngày trước thượng đỉnh G20, một cuộc « mặc cả » hòa bình đã được ngầm đề nghị với tổng thống Nga Vladimir Putin từ một trong số các nước trung gian hòa giải nhưng không được nêu tên. Thỏa thuận này đề nghị Nga trao trả toàn bộ các vùng lãnh thổ đã bị sáp nhập cho Ukraina, đổi lại, tạm thời « đóng băng » trong vòng 7 năm mọi đàm phán về bán đảo Crimée, tạm ngưng 7 năm về việc Ukraina xin gia nhập NATO. Đề nghị này còn dự trù Nga ngưng hoàn toàn mọi cuộc tấn công bằng tên lửa nhắm vào các cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraina. Nhưng ngay sau đó, Nga ồ ạt pháo kích Ukraina, đề nghị này xem như không còn nữa. Trên kênh truyền hình LCI, tướng Nicolas Richoux, cựu chỉ huy lữ đoàn 7 thiết giáp, nhận định sự việc một lần nữa phản ảnh thời điểm cho một cuộc đàm phán hòa bình là chưa chín muồi. « Trong những điều kiện hiện nay, tính đến những gì ông Vladimir Putin đã mất trên bình diện quân sự, mất một nửa số lính 100 ngàn quân, 1.500 chiến xa, một thiệt hại hết sức to lớn, người ta có thể nói là ông ấy mất đến 40% số xe tăng mà cả nước Nga đã có, thì rõ ràng người ta khó có thể hình dung ông ấy chấp nhận rút quân khỏi các vùng lãnh thổ chiếm đóng có được từ năm 2014, những tỉnh ly khai, những chiến lợi phẩm 2014. Tôi nghĩ rằng ông Putin khó thể chấp nhận việc những thiểu số thân Nga đó thoát khỏi chiếc bóng của Nga. Lẽ đương nhiên việc đặt những nền tảng cơ bản cho đàm phán là cần thiết, nhưng thời điểm lúc này chưa thuận lợi cho các cuộc thương lượng bởi vì cả hai bên đều chưa đạt được các mục tiêu chiến tranh của mình. » Một quan điểm cũng được cựu đại sứ Pháp Jean de Gliniasty đồng chia sẻ, khi nhận định « cuộc đàm phán chỉ sẽ nảy sinh khi nào mối tương quan lực lượng sẽ được cảm nhận như là ổn định giữa bên này và bên kia trên bình diện quân sự. » Nguy cơ chiến tranh kéo dài Chỉ có điều việc cả Nga và Ukraina khăng khăng lập trường của mình khiến Hoa Kỳ và các đồng minh tại châu Âu lo lắng. Thời gian gần đây, trong hậu trường, nhiều quan chức Mỹ và châu Âu hối thúc Ukraina nên để ngỏ cánh cửa cho đàm phán dù vẫn tuyên bố rằng không tìm cách gây áp lực với Kiev. Đáng chú ý là phát biểu của tướng Mark Milley, tổng tham mưu trưởng quân đội Hoa Kỳ. Một ngày sau khi Nga thông báo rút quân khỏi thành phố Kherson, tướng Mark Milley, trong cuộc trả lời phỏng vấn truyền hình ngày 10/11/2022, có tuyên bố rằng « Khi có một cơ hội đàm phán, khi hòa bình có thể với được, thì hãy nắm lấy. Hãy nắm bắt lấy thời điểm đó ». Theo tướng Milley một chiến thắng của Kiev trên chiến trường nhằm đánh bật Nga ra khỏi Ukraina dường như là khó thể. Tất cả những gì có thể được làm trên chiến trường trước khi mùa đông đến thì đã được thực hiện và giờ thì nên tập trung vào những gì giành được để tạo thế mạnh trên bàn đàm phán trước một nước Nga đã bị suy yếu. Đương nhiên, luận điểm này của ông không làm phía Ukraina và phe « diều hâu » tại Mỹ hài lòng. Trước những phát biểu gây bối rối này, chính quyền Biden phải lên tiếng, xoa dịu mối lo Hoa Kỳ chuyển hướng. Cũng trong ngày 10/11 đó, Jake Sullivan, cố vấn an ninh quốc gia Mỹ khẳng định « Hoa Kỳ không gây áp lực với Ukraina ». Lầu Năm Góc thì thông báo cấp thêm 400 triệu đô la hỗ trợ quân sự. Thế nhưng, ngày 07/11, tờ Wall Street Journal nói đến các cuộc trao đổi kín giữa Jake Sullivan và các nhân vật thân cận của tổng thống Nga Vladimir Putin từ nhiều tháng qua. Về mặt chính thức, là nhằm cảnh báo lẫn nhau rủi ro leo thang xung đột, chứ không phải thảo luận về việc giải quyết cuộc chiến tại Ukraina. Trước đó ít ngày, báo Mỹ Washington Post còn tiết lộ, chính quyền Biden dường như đã đề nghị riêng với Ukraina, nên cho thấy nước này sẵn sàng đàm phán với Nga. Xin nhắc lại là trong tháng 9/2022, tổng thống Zelensky ký sắc lệnh không chấp nhận đàm phán với Matxcơva chừng nào Vladimir Putin vẫn tại quyền. Nếu như theo đánh giá của ông Jean de Gliniasty, những thông tin này được ra là một phần trong chiến lược « đánh động », chứng tỏ có một sự « thay đổi trong lập trường của Mỹ, khi nghĩ rằng nên tập cho Ukraina bắt đầu quen dần với việc đàm phán », thì đây có lẽ cũng là một cách Washington « dò dẫm tìm kiếm một khả năng cho ngoại giao » chí ít là có được một thỏa thuận ngưng bắn, theo như phân tích từ ông Charles A. Kupchan, cựu cố vấn cho Barack Obama về các hồ sơ châu Âu. Hy sinh khát vọng làm thành viên NATO ? Mỹ và châu Âu bắt đầu cảm thấy « khó có thể » hậu thuẫn lâu dài do gánh nặng chiến tranh bắt đầu tác động đến nền kinh tế các nước phương Tây. Xung đột càng kéo dài thì mặt trận hậu thuẫn Kiev càng có nhiều nguy cơ bị sụp đổ cả trên bình diện quốc tế lẫn trong nội bộ các nước, đặc biệt Mỹ, vốn dĩ đi đầu trong việc hỗ trợ Ukraina, cả về tài chính lẫn quân sự. Điều nghịch lý là phương Tây lo lắng cho một chiến thắng vang dội của Ukraina, vì điều cũng đồng nghĩa là một sự « sỉ nhục » cho ông Putin. Tiếp tục cung cấp vũ khí cho Ukraina để tái chiếm Crimée, vùng lãnh thổ có tính biểu tượng chính trị cao đối với ông Putin có nguy cơ dẫn đến những hành động trả đũa dữ dội như tấn công hạt nhân chẳng hạn. Tướng Mark Milley cảnh báo : Nga vẫn luôn có một sức mạnh chiến đấu phi thường bất chấp việc nếm mùi những thất bại. Và cuộc chiến Chechnya hẳn vẫn là một bài học kinh nghiệm quý giá còn đó ! Dẫu sao vẫn còn có chút tia hy vọng, trang mạng Responsible Statecraft của Mỹ, nhà nghiên cứu Ted Snider, lưu ý đến một chi tiết trong bản kế hoạch 10 điểm của ông Zelensky : Trong số này, không một điểm nào nhắc đến việc xúc tiến nhanh hơn ứng viên gia nhập NATO. Một tín hiệu cho biết Ukraina rất có thể sẵn sàng từ bỏ khát vọng là thành viên của NATO ? Đây sẽ là một bước ngoặt ngoại giao trong dòng cuộc chiến Ukraina ! ********** Có thể tham khảo thêm kế hoạch hòa bình 10 điểm của tổng thống Ukraina tại địa chỉ:  https://www.rfi.fr/vi/qu%E1%BB%91c-t%E1%BA%BF/20221124-ke-hoach-hoa-binh-10-diem-tong-thong-ukraina
    11/24/2022
    10:13
  • Thượng đỉnh Mỹ - Trung  : Hạ nhiệt căng thẳng nhưng được bao lâu ?
    Hình ảnh tổng thống Mỹ Joe Biden bắt tay đồng nhiệm Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bali, Indonesia, ngày 14/11/2022 được cho là hình ảnh nổi bật nhất trong ngày. Đây là lần đầu tiên hai lãnh đạo Mỹ - Trung gặp nhau trực diện, kể từ khi Joe Biden đặt chân vào Nhà Trắng cách nay hai năm. Nhưng liệu cuộc gặp này có thể giúp hạ nhiệt những căng thẳng Mỹ - Trung và giảm thiểu rủi ro đối đầu quân sự giữa hai nước ? Kết thúc hơn ba giờ đối thoại trực tiếp đầu tiên, hai nguyên thủ Mỹ và Trung Quốc đã nhất trí tạo một nền tảng mới cho mối quan hệ song phương, đồng thời giải quyết các mối quan tâm cuẩ hai nước và toàn cầu. Đôi bên cam kết hỗ trợ thành lập các nhóm làm việc chung với việc ngoại trưởng Mỹ Anthony Blinken sẽ có chuyến thăm Bắc Kinh vào đầu năm 2023. Trước cuộc họp, Bắc Kinh và Washington từng tuyên bố không mong muốn để mối quan hệ giữa hai nước « nằm ngoài tầm kiểm soát ». Michael Klare, phóng viên chuyên mục Quốc Phòng cho trang mạng The Nation, đồng thời cũng là giáo sư danh dự nghiên cứu về hòa bình và an ninh thế giới tại đại học Hampshire, trên kênh truyền hình DemocracyNow trước hết lưu ý, cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung lần này diễn ra trong một bối cảnh, căng thẳng giữa hai nước đã ở mức tồi tệ nhất từ nhiều thập kỷ qua, một mức độ căng thẳng cao chưa từng thấy, đặc biệt trong hồ sơ Đài Loan. Ông giải thích : « Từ khi bà Nancy Pelosi đến thăm Đài Loan hồi tháng 8/2022, Trung Quốc gia tăng các hoạt động quân sự xung quanh đảo Đài Loan. Cùng lúc đó, Hoa Kỳ cũng tăng cường các áp lực quân sự của chính mình chống lại Trung Quốc khi đúc kết các thỏa thuận quân sự với Úc và củng cố các mối liên minh quân sự với Hàn Quốc và Nhật Bản. Khi dừng chân ở Cam Bốt trên đường đi từ Charm el-Cheikh đến Bali, Biden đã gặp các lãnh đạo của hai nước này. Rõ ràng có một sự gia tăng các căng thẳng quân sự tại Thái Bình Dương mà theo ý tôi, nếu họ cứ tiếp tục theo đà này, sớm hay muộn, điều đó có thể dẫn đến đối đầu quân sự. Vì vậy, những gì phải diễn ra tại cuộc họp này chính là hai nguyên thủ tìm ra một cách nào đó để hạ nhiệt căng thẳng và tìm ra các phương cách giảm thiểu nguy cơ đối đầu quân sự, bất kể là ở Đài Loan hay là tại vùng Biển Đông. Cả hai nguyên thủ đều nhấn mạnh đến việc nhất thiết phải xử lý cuộc khủng hoảng, tránh các cuộc xung đột. Đây thật sự là mục tiêu của cuộc họp lần này. » Đài Loan : « Lằn ranh đỏ » Trung Quốc vạch cho Mỹ Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị sau cuộc họp tuyên bố cuộc gặp đã đạt được « các mục tiêu mong đợi là trao đổi sâu sắc, có ý định rõ ràng, vạch ra các "lằn ranh đỏ" ngăn ngừa xung đột, chỉ ra phương hướng và thảo luận hợp tác". Nhưng theo ghi nhận từ Ishaan Tharoor, một cây bút xã luận của tờ Washington Post, cuộc gặp thượng đỉnh Joe Biden và Tập Cận Bình đã không được kết thúc bằng một họp báo chung hay một tuyên bố chung, một sự tinh tế ngoại giao thường chỉ ra mức độ tin cậy và mục tiêu chung giữa đôi bên. Sự việc cho thấy giữa Washington và Bắc Kinh vẫn còn nhiều mâu thuẫn lớn. Trong số này, hồ sơ Đài Loan là vấn đề cấp bách nhất trong cuộc đối đầu Mỹ - Trung. Theo diễn giải từ phía Nhà Trắng, trong cuộc trao đổi riêng, tổng thống Biden đã nhấn mạnh với đồng nhiệm Tập Cận Bình về những hành động « ngày càng hung hăng » của Trung Quốc đối với hòn đảo « tự cai quản », khi cho rằng các hoạt động quân sự của Trung Quốc gần hòn đảo và các cuộc xâm nhập không phận Đài Loan đã tăng đáng kể. Phía Trung Quốc, qua thông cáo của bộ Ngoại Giao, cho biết Tập Cận Bình không ngần ngại đáp lại rằng tương lai của Đài Loan « là điều cốt lõi trong số các lợi ích cơ bản của Trung Quốc » và là một « lằn ranh đỏ » mà Hoa Kỳ không nên vượt qua. Chỉ có điều trong hồ sơ này, sự đồng thuận lưỡng đảng tại Mỹ ngày một lớn. Một số nhà lập pháp thậm chí đang xúc tiến việc bỏ phiếu thông qua dự thảo Đạo Luật Chính Sách Đài Loan (Taiwan Policy Act). Văn bản này sẽ cho phép chính phủ Mỹ có thể trang bị vũ khí và huấn luyện binh sĩ Đài Loan trước khả năng xảy ra một cuộc xâm chiếm quân sự của Trung Quốc, theo cùng một cách thức mà Mỹ đang hậu thuẫn cho Ukraina sau khi xe tăng Nga băng qua biên giới. Các nhà hoạch định quân sự Mỹ nghĩ rằng triển vọng một hành động quân sự Trung Quốc chống Đài Loan là cao trong những năm sắp tới. Điểm đặc biệt đáng chú ý trong văn bản, theo như giải thích của nhà nghiên cứu về Đông Á, Antoine Bondaz, Quỹ Nghiên Cứu Chiến Lược, trong một lần trả lời phỏng vấn ban Tiếng Việt đài RFI, Taiwan Policy Act có thể chỉ định Đài Loan như là « một đồng minh chính không thuộc khối NATO. Một thuật ngữ, khái niệm cho đến nay chỉ dành cho các đồng minh lớn của Mỹ như Hàn Quốc, Nhật Bản hay như là Úc. » Tuy nhiên, theo quan điểm của Michael Klare, với ý định này, Hoa Kỳ dường như cũng đang góp phần làm gia tăng căng thẳng trong khu vực. Bởi vì, theo cách nhìn từ phía Trung Quốc, chính Mỹ là bên gây hấn, khi tìm cách đưa Đài Loan tham gia vào một liên minh quân sự cùng với Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc và trong một chừng mực nào đó là Ấn Độ trong khuôn khổ chiến lược chuỗi đảo và các nước bao vây, nhằm chặn đà đi lên của Trung Quốc. Trên kênh truyền hình Democracy Now, Michael Klare cảnh báo : « Nếu Hoa Kỳ nói rằng Đài Loan sẽ tham gia vào hệ thống liên minh của Mỹ như chính quyền Biden tuyên bố, điều này sẽ gây ra một cuộc xung đột, có nguy cơ dẫn đến một cuộc thế chiến thứ ba, tương tự cho cả việc Trung Quốc xâm chiếm đảo. Ở đây, chúng ta đang trong một tình huống nguy hiểm. » Nga và lập trường « mập mờ » của Trung Quốc Mâu thuẫn lớn thứ hai là cuộc chiến Ukraina do Nga phát động. Hoa Kỳ ca tụng đồng thuận giữa Tập Cận Bình và Joe Biden, theo đó, tổng thống Nga không nên dọa dùng vũ khí hạt nhân trong cuộc xung đột tại Ukraina. Nhưng lập trường này lại không được trình bày trong biên bản tóm tắt cuộc thảo luận của phía Trung Quốc. Ông Tập Cận Bình chỉ tuyên bố rằng cuộc khủng hoảng tại Ukraina chưa có được một « giải pháp đơn giản » và « cuộc đối đầu giữa các đại cường là nên được tránh ». Hơn nữa, thông cáo của bộ Ngoại Giao Trung Quốc ghi rằng nếu như Matxcơva và Kiev nhất thiết nên nối lại đàm phán, thì Mỹ, Liên Hiệp Châu Âu và NATO cũng nên mở đối thoại với Nga. Quan điểm này đã không xuất hiện trong tuyên bố từ Mỹ. Giáo sư Ian Chong, trường đại học Quốc Gia Singapore, trên tờ JapanTimes nhận định sự việc phản ảnh quan điểm của Bắc Kinh, xem Mỹ, EU và NATO là « những bên trực tiếp gây ra xung đột, chứ không phải là vấn đề Nga xâm lược Ukraina. » Về điểm này, Jean-François Di Meglio, chủ tịch Trung tâm châu Á, chuyên gia kinh tế, giáo sư trường đại học Paris Dauphine, trên kênh truyền hình quốc tế Pháp France 24 đưa thêm một số nhận định về thái độ của Trung Quốc đối với Nga. Jean-François Di Meglio : « Trên trường quốc tế, nhìn chung Trung Quốc hết sức cẩn trọng. Bắc Kinh không bao giờ gởi đi một thông điệp rõ ràng vì đủ lý do. Trước hết là bởi vì Trung Quốc không có đồng minh. Ngược lại, điều chắc chắn chính là Trung Quốc cũng không sử dụng cùng những lá bài liên kết "bị chia năm xẻ bảy" như phương Tây. Do vậy liên quan đến Nga, người ta không thể nói rằng Trung Quốc là đối thủ của Nga, hay Trung Quốc đã chọn phe khác với phe của Nga hay Trung chọn theo phe Nga. Điển hình là tại thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải năm nay, Tập Cận Bình đã cẩn trọng quyết định không đi thẳng đến Samarkand mà đã ghé thăm Kazakhstan trước, một vùng lãnh thổ trước đây khá quan trọng đối với Nga để bắn đi một thông điệp với ông Putin rằng Samarkand chí ít cũng quan trọng như là Kazakhstan. » Cuộc gặp Joe Biden – Tập Cận Bình : Nghỉ giải lao giữa hai hiệp đấu ? Một bất đồng lớn khác cũng đáng chú ý là hồ sơ Bắc Triều Tiên. Chủ nhân Nhà Trắng hối thúc đồng nhiệm Trung Quốc, với tư cách là quốc gia bảo trợ chính, sử dụng ảnh hưởng của mình đối với Bình Nhưỡng để ngăn chận  Bắc Triều Tiên trang bị vũ khí hạt nhân sau loạt bắn thử tên lửa kỷ lục. Mỹ và các đồng minh trong khu vực ngày càng lo ngại chế độ Kim Jong Un sẽ sớm thực hiện vụ thử hạt nhân đầu tiên kể từ năm 2017. Tuy nhiên, thông cáo của Trung Quốc lại không đề cập đến Bắc Triều Tiên, cũng như mối quan tâm của Mỹ trong nhiều vấn đề khác như nhân quyền ở Tân Cương, Hồng Kông, Tây Tạng. Một ngày sau cuộc gặp thượng đỉnh, ngoại trưởng Vương Nghịchỉ cho biết chủ tịch Tập Cận Bình đã nhắc lại lập trường của Bắc Kinh là Bình Nhưỡng « có lý » khi lo cho an ninh của chính mình. Nhìn lại những phát biểu giữa hai phía Mỹ và Trung Quốc, chuyên gia về kinh tế, Jean-François Di Meglio, nhận định, cuộc gặp thượng đỉnh đầu tiên này giữa Joe Biden và Tập Cận Bình chỉ cho phép đôi bên tạm hạ nhiệt căng thẳng. Ông ví cuộc dàn xếp này như là quãng thời gian « nghỉ lấy sức » giữa hai hiệp đấu, trong bối cảnh cả Hoa Kỳ và Trung Quốc đang chịu nhiều sức ép từ trong nước và bên ngoài. Jean-François Di Meglio : « Trung Quốc của ông Tập Cận Bình, bất chấp vẻ bề ngoài thành công rực rỡ của Đại hội 20 ĐCSTQ, vào lúc này đang bị dồn vào chân tường. Suy thoái kinh tế đúng là không hiện hữu ở Trung Quốc, nhưng khi tăng trưởng kinh tế chỉ ở mức 2,5%, hay 3%, rồi mối đe dọa dân số, tỷ lệ thất nghiệp cao, thì đúng là vào lúc này người ta không thể quá tập trung vào một cuộc đối đầu trực diện với đối tác muôn thuở. Họ cần nghỉ lấy sức, giống như là đợt nghỉ giải lao giữa hai hiệp đấu. » Ngược lại, về phía Hoa Kỳ, trước hệ quả do chiến tranh Ukraina mà Nga phát động gây ra, dẫn đến lạm phát tăng vọt, giá nhiên liệu tăng cao, gây khó khăn cho đời sống thường nhật và cho sản xuất, sức ép từ người dân trong nước và từ các nước đồng minh cũng như cộng đồng quốc tế mỗi lúc một lớn buộc chính quyền Biden phải chấp nhận lùi bước. Đối với Washington, kỳ « nghỉ dưỡng sức » này cũng là lúc để chuẩn bị cho một trận đấu khác lớn hơn mà cả Trung Quốc và Hoa Kỳ đang nhắm đến, nhằm giành thế bá quyền làm chủ công nghệ bán dẫn, cho phép thống trị thế giới trong tương lai.
    11/17/2022
    11:20
  • Liên Hiệp Châu Âu và những « lỗ hổng » an ninh năng lượng
    Cuộc chiến xâm lược Ukraina do Nga phát động làm lộ rõ thế bất an năng lượng của Liên Hiệp Châu Âu khi lệ thuộc vào Nga đến 40% nguồn cung khí đốt và 30% dầu hỏa. Cuộc xung đột này cũng được xem như là một cơ hội để Liên Âu thúc đẩy nhanh hơn nữa tiến trình chuyển đổi năng lượng. Nhưng liệu việc phát triển các nguồn năng lượng tái tạo, có làm gia tăng nguy cơ « chồng chất » sự phụ thuộc hay không ? Xung đột tại Ukraina đẩy Liên Hiệp Châu Âu (EU) rơi vào một cuộc khủng hoảng năng lượng chưa từng có. Trước xung đột, mỗi năm EU chi trả 200 tỷ euro để mua khí đốt của Nga. Chiến sự bùng nổ, giá dầu hỏa và khí ga tăng vọt. Không những các lệnh trừng phạt không làm cho cỗ máy chiến tranh Nga ngừng hoạt động mà xuất khẩu khí đốt của Nga, nguồn thu tài chính quan trọng, còn tăng thêm 70%. Trước việc Nga dùng năng lượng như là một vũ khí để chống lại các đòn trừng phạt cũng như là răn đe Liên Âu hậu thuẫn Ukraina, khối 27 nước thành viên đã nhanh chóng chuyển hướng tìm kiếm các thị trường cung cấp nhiên liệu khác, tập trung chủ yếu ở ba khu vực : Trung Đông, Đông Địa Trung Hải và Bắc Mỹ, cụ thể là Hoa Kỳ. Tại Hội thảo Địa Chính Trị, do Viện Nghiên Cứu Quốc Tế (IRIS) và đài RFI đồng tổ chức ở Nantes (phía tây nước Pháp) ngày 23/09/2022, nhiều chuyên gia về năng lượng cảnh báo, những thị trường này khó thể thay thế trong « một sớm một chiều » 30% nhu cầu dầu hỏa và 40% khí đốt của Nga cho Liên Âu. Trung Đông, Địa Trung Hải, Bắc Mỹ : Những thị trường tiềm năng và các rủi ro Một mặt, khi chuyển sang tìm kiếm nguồn cung ứng từ nhiều thị trường khác, nhất là tại Trung Đông, châu Âu vô hình chung lao vào một cuộc cạnh tranh với nhiều nước châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ hay Nhật Bản – những quốc gia « ngốn » nhiều dầu khí nhập khẩu từ bên ngoài. Riêng với Trung Quốc, một phần tư lượng dầu hỏa nhập khẩu là đến từ Ả Rập Xê Út. Nếu nhìn một cách tổng quát hơn, Liên Hiệp Châu Âu cộng thêm Thổ Nhĩ Kỳ có lượng nhập khẩu dầu hỏa ngang ngửa với Trung Quốc : Từ 11 đến 12 triệu tấn dầu mỗi ngày. Tuy nhiên, Emmanuel Hache, giám đốc nghiên cứu của IRIS, kinh tế gia thuộc IFP chuyên về Năng lượng Tái tạo, tại hội thảo Nantes, lưu ý thêm, ẩn sau vấn đề nhập khẩu dầu hỏa và khí đốt, là một cuộc chiến tiền tệ đang phát triển. « Trung Quốc hiện đang đàm phán thanh toán các hợp đồng bằng đồng nhân dân tệ với Ả Rập Xê Út. Người ta còn thấy Nga và Trung Quốc thương thảo các hợp đồng bằng đồng rúp, đồng nhân dân tệ. Do vậy, đằng sau vấn đề dầu hỏa, còn có việc giành thế ưu việt đồng tiền quốc tế. Chúng ta thấy là Bắc Kinh, thông qua vấn đề dầu hỏa có những nỗ lực quốc tế hóa đồng tiền của mình. Đây chính là những gì Trung Quốc đang làm với Những Con Đường Tơ Lụa Mới. » Mặt khác, tại Đông Địa Trung Hải, trong những năm gần đây, có thêm nhiều mỏ dầu khí trữ lượng lớn đã được phát hiện, nhưng đây lại là một khu vực có nhiều xung đột địa chính trị do những tranh chấp lãnh thổ để tiếp cận các nguồn tài nguyên, như căng thẳng giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Hy Lạp, nhất là với Cộng hòa Chypre. Chuyên gia về những thách thức năng lượng trong lĩnh vực quốc phòng và an ninh, bà Noemie Rebière, hiện công tác tại bộ Quân Lực Pháp, trong hội thảo về Địa Chính Trị Năng Lượng ở Nantes, nhấn mạnh, khí đốt tại vùng Địa Trung Hải, ngoài những vấn đề địa chính trị và những căng thẳng giữa các nước trong khu vực, trước hết sẽ được dành cho tiêu thụ tại các nước trong vùng. « Ai Cập với hơn 100 triệu dân, là một nước đông dân có nhu cầu năng lượng rất cao, do vậy khí đốt khai thác được sẽ dành cho tiêu thụ trong nước trước tiên. Tương tự, Israel, vốn có một chính sách an ninh năng lượng khá nghiêm ngặt, cũng sẽ ưu tiên dành cho tiêu thụ nội địa rồi mới tính đến xuất khẩu. Rồi người ta cũng thấy Thổ Nhĩ Kỳ, tuy có những hiềm khích với những nước này, giờ đang tìm cách xích lại gần. Nhiều cuộc đàm phán đã được khởi động giữa Tel Aviv và Ankara để xây dựng các cơ sở hạ tầng, cụ thể là một đường ống dẫn khí đốt từ Israel đến Thổ Nhĩ Kỳ, vốn cũng là một thị trường tiêu thụ tiềm tàng với hơn 85 triệu dân. » Riêng về thị trường khí hóa lỏng GNL, đây còn là một thách thức lớn khác. Liên Hiệp Châu Âu ngày càng trông cậy nhiều vào Mỹ và trong một chừng mực nào đó là Canada. Theo giảng viên Maria-Eugenia Sanin Vazquez, chuyên nghiên cứu về Kinh tế Năng lượng và Môi trường, đại học Paris Saclay, thì Liên Âu dường như đang chất thêm một phụ thuộc mới. « Thứ nhất, đối với thị trường GNL, chúng ta sẽ bị cạnh tranh nếu nhu cầu tăng lên. Chúng ta lao vào một cuộc cạnh tranh với Trung Quốc, với một khối các nước khác có nhu cầu, do vậy, đây chưa là một giải pháp. Điều này sẽ không làm giảm giá cả trên thị trường và chúng ta sẽ lại rơi vào một tình trạng lệ thuộc khác. Điểm quan trọng thứ hai chính là để nhập khẩu khí đốt, kể cả các nguồn nhiên liệu ngoài khu vực, cần phải đầu tư ồ ạt vào các cơ sở hạ tầng chế biến khí hóa lỏng. Nhưng nếu chúng ta nhất quán với chính mình và tôn trọng các cam kết về khí hậu, thì đây là những đầu tư khó hoàn vốn, vì tuổi thọ của những kiểu cơ sở hạ tầng này phải kéo dài đến 30 năm. » Năng lượng xanh : Thoát khí ga của Nga để phụ thuộc kim loại Trung Quốc ? Trục thứ hai mà Liên Âu nhắm đến để bảo đảm an ninh năng lượng là thúc đẩy nhanh hơn nữa quá trình chuyển đổi năng lượng xanh khi cho phát triển nhiều nguồn cung cấp năng lượng tái tạo như điện gió, năng lượng mặt trời… Trên nguyên tắc, đây sẽ là những nguồn năng lượng « hòa bình », « không xung đột » và « an toàn », do việc chúng cho phép hạn chế nhập khẩu khí đốt. Thế nhưng, đối với ông Emmanuel Hache, ý nghĩ này là một sai lầm. Xung đột Ukraina sẽ làm tăng tốc hơn nữa tiến trình phát triển năng lượng xanh, đẩy châu Âu và thế giới lao vào một cuộc đua địa-kinh tế, cạnh tranh công nghệ mỗi lúc một khốc liệt giữa các nước. « Điều thú vị đáng quan sát ở đây chính là, người ta thường hay nói về cạnh tranh Mỹ - Trung trên nhiều bình diện, nghĩa là cạnh tranh thế mạnh giữa hai ông khổng lồ trên thế giới. Nhưng đàng sau cuộc cạnh tranh này, còn có cả một vấn đề địa chính trị về sở hữu bằng sáng chế các kỹ nghệ phát thải ít khí các-bon. Tại sao ư ? Đơn giản bởi vì nếu người ta muốn khẳng định thế mạnh trong nhiều thập niên tới, tuyệt đối phải có nhiều bằng sáng chế, nghĩa là phải có cách tân, rồi sản xuất những công nghệ phát thải khí các-bon thấp đó. Ở đây, quý vị thật sự có vấn đề về cạnh tranh địa-kinh tế trong chính lĩnh vực công nghệ. » Nhưng những công nghệ này lại đòi hỏi một nguồn cung nhiều loại đất hiếm, kim loại quan trọng. Đơn cử như chất lithium để sản xuất bình ắc quy cho xe ô tô điện, mà châu Âu dự trù phát triển rộng rãi từ đây đến năm 2035. Nhu cầu lithium – một loại « vàng trắng » theo như cách gọi của giới chuyên gia – vốn đã tăng gấp ba lần từ năm 2015, để đạt mức sản lượng là 100 ngàn tấn/năm trong năm 2021. Nếu như nghiên cứu của đại học Louvain, Bỉ (25/04/2022), dự báo tại châu Âu, đến năm 2050, nhu cầu về lithium sẽ tăng gấp 35 lần so với hiện nay, thì bà Maria-Eugenia Sanin Vazquez, đại học Paris Saclay cảnh báo, nguồn cung lithium lại rất hạn hẹp. « Hiện trên thế giới chỉ có 6 điểm khai thác chất lithium cho bộ bình điện xe ô tô điện, trong số này có hai điểm tại Trung Quốc và phần lớn chất lithium khai thác tại Úc cũng được xuất sang Trung Quốc, quốc gia sản xuất và cung cấp đến 70% bộ bình điện cho châu Âu ». Theo quan sát của nhà địa chất học Olivier Vidal, giám đốc nghiên cứu Trung Tâm Nghiên Cứu Khoa Học Quốc Gia – CNRS, được France 24 trích dẫn, thì trong bối cảnh tất cả các nước đang bắt đầu chuyển sang năng lượng sạch gần như cùng một lúc, nhu cầu nhiều thứ kim loại quan trọng sẽ tăng vọt và « điều đó chắc chắn sẽ gây ra nhiều căng thẳng địa chính trị trong những năm sắp tới, cùng với việc phải dự trù chi phí tăng cao và khả năng gặp khó khăn về nguồn cung. » Nhìn từ góc độ này, sau một thế kỷ căng thẳng địa chính trị về dầu khí, giờ Liên Hiệp Châu Âu có nguy cơ lại rơi vào thế phụ thuộc mới vào các nước sản xuất các loại kim loại quan trọng cho việc phát triển các công nghệ phát thải ít khí CO2. Theo ông Emmanuel Hache, thì rõ ràng châu Âu cũng như là Pháp không phải đang thay đổi sự phụ thuộc mà là đang nạp thêm các mối lệ thuộc. « Người ta vẫn sẽ tiếp tục tiêu thụ dầu khí và than đá, và họ sẽ thêm vào trong gói hỗn hợp năng lượng thế giới những công nghệ ít phát khí CO2 như năng lượng mặt trời, phong điện… Điều đó có nghĩa là địa chính trị hóa thạch mà chúng ta biết đến hiện nay, giờ sẽ có thêm lĩnh vực mới : những nguồn năng lượng tái tạo. Đó là điểm thứ nhất. Điều thứ hai phải bổ sung chính là, càng đi sâu vào chuyển đổi năng lượng, châu Âu (cũng như là Mỹ) càng phụ thuộc vào Trung Quốc. Vì sao ư ? Đơn giản chỉ vì Trung Quốc trong vấn đề nguyên vật liệu, tuy chưa hẳn là nhà sản xuất lớn nhất trên thế giới, nhưng lại quốc gia tinh chế hàng đầu. Chính Trung Quốc sẽ tinh chế các loại khoáng sản, những loại khoáng sản cần thiết cho các kỹ nghệ phát thải ít khí các-bon ».   Điều độ năng lượng hay điều độ sử dụng các khoáng sản ? Cũng theo vị giám đốc nghiên cứu tại IRIS này, người ta nói nhiều đến đất hiếm, về lithium, cobalt nhưng lại bỏ qua các vấn đề có liên quan đến các thứ kim loại thông thường khác như đồng, bauxit, nickel…, vốn dĩ cũng rất cần thiết cho cuộc sống thường nhật và đóng một vai trò không nhỏ cho quá trình phi các-bon hóa các nguồn năng lượng. Mỗi một thứ kim loại, gắn liền với một vấn đề, có thể là địa kinh tế, nhưng cũng có thể là môi trường hay địa chính trị. Việc chuyển sang nền năng lượng xanh sẽ còn làm gia tăng thêm các áp lực cho các nguồn cung các thứ kim loại thông thường, vốn dĩ cũng đang chịu nhiều sức ép trên thị trường quốc tế. Do vậy, theo quan điểm của chuyên gia về kinh tế này, Liên Âu nói riêng và thế giới nói chung đang đối mặt với một ma trận các vấn đề địa chính trị về năng lượng. « Khi chúng ta nói về địa chính trị các nguồn năng lượng, chúng ta có nguy cơ có một sự pha lẫn giữa địa chính trị các kim loại và địa chính trị năng lượng để rồi tạo ra một thứ hỗn hợp địa chính trị to lớn. Nhưng điều đó không muốn nói là chúng ta không nên phi các-bon hóa, nên phải đi theo hướng này, nhưng phải cân nhắc mọi rủi ro có thể có, không nên nhắm mắt mà đi trước ngần ấy mối quan hệ phụ thuộc, nhất là tại châu Âu. » Trong bối cảnh này, Liên Âu cho rằng còn có một giải pháp thứ ba : Sử dụng năng lượng « điều độ ». Hầu hết giới chuyên gia tại Pháp đều cho rằng « điều độ » năng lượng không chỉ trong cách tiêu thụ năng lượng mà cả trong việc sử dụng các loại nguyên vật liệu. Trong hướng đi này, Liên Hiệp Châu Âu còn đề xuất giải pháp tái chế, tái sử dụng các nguồn nguyên nhiên liệu quý hiếm, nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào các nguồn cung từ bên ngoài hay hạn chế tác động môi trường nếu khai thác ngay trên lãnh thổ. Chỉ có điều, ông Matthieu Auzanneau, giám đốc văn phòng cố vấn chuyển đổi năng lượng Shift Project, một lần nữa gióng chuông báo động : Châu Âu, đặc biệt là Pháp không còn ngành luyện kim để mà tái chế hay sản xuất các bộ bình điện lithium !
    11/10/2022
    12:34
  • Taiwan Policy Act : Một công cụ mới để Hoa Kỳ « răn đe » Trung Quốc ?
    Trung tuần tháng 10/2022, tại Đại hội Đảng CS Trung Quốc, Tập Cận Bình tuyên bố không từ bỏ khả năng dùng vũ lực để thống nhất Đài Loan, đồng thời đưa vào điều lệ Đảng điều khoản « phản đối Đài Loan độc lập ». Trước đó một tháng, Ủy Ban Đối Ngoại Thượng Viện Mỹ đã chấp nhận dự thảo Đạo luật Chính sách Đài Loan. Theo nhiều nhà quan sát, nếu được Quốc Hội lưỡng viện Mỹ thông qua, đạo luật này có thể đi ngược với chính sách « một nước Trung Hoa duy nhất ». Những động thái này giữa Mỹ và Trung Quốc đặt ra nhiều câu hỏi : Liệu chiến tranh giữa Trung Quốc và Đài Loan có sớm xảy ra hay không như dự báo của ngoại trưởng Mỹ ngày 17/10/2022, nhất là khi ông Tập Cận Bình bổ nhiệm nhiều tướng lĩnh thân cận vào Quân Ủy Trung Ương ? Và Washington tính gì khi muốn Quốc hội lưỡng viện thông qua dự thảo Đạo luật Chính sách Đài Loan ? Liệu điều này có đồng nghĩa với việc Washington sẽ từ bỏ chính sách « một nước Trung Hoa duy nhất » ? Để giải đáp những thắc mắc này, RFI Tiếng Việt đặt câu hỏi với nhà nghiên cứu Antoine Bondaz, chuyên gia về Đông Bắc Á, Quỹ Nghiên Cứu Chiến Lược (FRS). Mời quý vị theo dõi. ********** RFI Tiếng Việt : Kính chào Antoine Bondaz. Trước hết, ông có thể cho biết đâu là những nét chính của dự thảo Đạo luật Chính sách Đài Loan (Taiwan Policy Act) ? Văn bản mới này có gì khác so với Đạo luật Quan hệ Đài Loan (Taiwan Relations Act) ? Antoine Bondaz : Đây là một văn bản quan trọng, củng cố các cam kết của Quốc hội Mỹ, đặc biệt là những cam kết năm 1979, thông qua điều mà ngày nay người ta vẫn gọi là Đạo luật Quan hệ Đài Loan. Đó là một văn bản mà cho đến ngày nay định hình, cấu trúc mối quan hệ không chính thức giữa Đài Loan và Hoa Kỳ kể từ khi Mỹ không còn các mối quan hệ ngoại giao với Trung Hoa Dân Quốc, chính thể ở Đài Loan. Do đó, mục tiêu của Đạo luật Chính sách Đài Loan chính là nhằm tăng cường hơn nữa các cam kết đối với Đài Loan vào một thời điểm mà rõ ràng có những lo lắng về tình hình eo biển Đài Loan, nhất là trước việc Trung Quốc tiếp tục phát triển các năng lực và thái độ cũng như là chính sách của Trung Quốc đối với Đài Loan ngày một cứng rắn hơn. Trong văn bản này có nhiều yếu tố. Đặc biệt, người ta nói đến việc chỉ định Đài Loan như là một đồng minh chính, không thuộc NATO. Đây là một thuật ngữ và một khái niệm cho đến nay chỉ dành cho các đồng minh lớn của Mỹ mà không thuộc Liên minh quân sự Bắc Đại Tây Dương NATO, chẳng hạn như Hàn Quốc, Nhật Bản, hay Úc. Thế nên, có rất nhiều người nói về khái niệm này được áp dụng cho Đài Loan. Dù vậy, cũng nên nhìn sự việc một cách tương đối, bởi vì trên hết khái niệm này cho phép tạo điều kiện thuận lợi cho việc bán vũ khí. Ở đây có hai điều cần lưu ý : Thứ nhất, việc bán vũ khí của Mỹ cho Đài Loan đã tồn tại trong nhiều thập kỷ, và hơn nữa, chúng đã được ghi trong Đạo luật Quan hệ Đài Loan năm 1979. Điểm thứ hai là có những điều khoản chính thức ở Mỹ, trên phương diện bán vũ khí, đã xem Đài Loan như là một đồng minh lớn không thuộc khối NATO. Vậy trong trường hợp lưỡng viện Mỹ sẽ thông qua Đạo luật Chính sách Đài Loan, điều này có làm thay đổi chính sách « một nước Trung Hoa duy nhất » mà Mỹ áp dụng cho đến nay ? Antoine Bondaz : Đương nhiên là Không. Bởi vì chính sách « một nước Trung Hoa duy nhất » được Mỹ thực hiện, trên thực tế chỉ công nhận một nước Trung Quốc, có quan hệ ngoại giao với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, nhưng không tỏ ý kiến về quy chế cho Đài Loan, nghĩa là Hoa Kỳ không xem xét, không nói rằng Đài Loan là một phần của Trung Quốc và thậm chí ít hơn rằng Đài Loan là một phần của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Đây là toàn bộ sự khác biệt so với điều mà Bắc Kinh gọi là nguyên tắc, chứ không phải là chính sách, nhưng nguyên tắc « một nước Trung Hoa duy nhất », có nghĩa là chỉ có một Trung Quốc, đó là Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Đài Loan là một phần lãnh thổ của nước này. Như vậy, về điểm này, sẽ không có gì thay đổi trong đường lối chính thức của Mỹ, nghĩa là Hoa Kỳ sẽ không thiết lập quan hệ ngoại giao với Trung Hoa Dân Quốc, tức Đài Loan. Vậy ý đồ thật sự của Mỹ là gì khi muốn thông qua Đạo luật Chính sách Đài Loan ? Antoine Bondaz : Ý định của Quốc hội Mỹ là thông qua Đạo luật Chính sách Đài Loan nhằm tăng cường các mối quan hệ, không phải là ngoại giao, mà là các mối quan hệ hợp tác với Đài Loan và gởi đi một thông điệp quan trọng đến người dân Đài Loan rằng Mỹ thật sự quan tâm đến Đài Loan, rằng hòn đảo này là một mối bận tâm đối với Mỹ v.v… Đây là một thông điệp quan tâm gởi đến Đài Loan, nhưng đó cũng là một thông điệp gởi đến Trung Quốc, để nhắc Trung Quốc rằng Hoa Kỳ phản đối mọi thay đổi đơn phương và bằng vũ lực nguyên trạng tại eo biển Đài Loan, vào một thời điểm mà Trung Quốc, thông qua các năng lực và hành vi của mình, mỗi ngày đều thể hiện ý muốn thay đổi nguyên trạng. Về phía Trung Quốc, người ta cũng nhận thấy Bắc Kinh mỗi lúc có những lời lẽ cứng rắn. Trong kỳ đại hội 20 Đảng Cộng Sản Trung Quốc (ĐCSTQ), lần đầu tiên, Tập Cận Bình đưa vào điều lệ Đảng việc kiên quyết phản đối độc lập Đài Loan. Ông diễn giải thế nào về quyết định này của Tập Cận Bình ? Antoine Bondaz : Về phía Trung Quốc, chúng ta thấy rõ từ nhiều năm qua, có một lập trường về Đài Loan ngày càng triệt để, nghĩa là giành quyền kiểm soát Đài Loan luôn là một mục tiêu của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, và mục tiêu này không có gì mới cả. Điều thay đổi ở đây chính là các phương tiện, khả năng mà Trung Quốc đang có và cách mà Trung Quốc thể hiện quyết tâm giành quyền kiểm soát đảo. Chẳng hạn chúng ta còn nhớ là ngay từ năm 2005, đạo luật chống ly khai đã được thông qua, rồi Sách Trắng gần đây nhất về Đài Loan công bố tháng 8/2022, đề cập một cách công khai rõ ràng các tham vọng của Trung Quốc, kể cả khả năng mà Bắc Kinh bảo lưu quyền sử dụng các phương tiện phi hòa bình, nghĩa là quân sự, để ép buộc Đài Loan phải « hợp nhất ».. Tại sao tôi nói là trong ngoặc kép ? Là vì để lưu ý rằng Đài Loan chưa bao giờ là một phần của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa cả. Do vậy, đây có lẽ sẽ không là một sự hợp nhất, mà là giành quyền kiểm soát hay đơn giản sáp nhập đảo. Quả thật, ông Tập Cận Bình trong kỳ đại hội 20 Đảng CSTQ, đã nhắc lại những yếu tố ngôn từ này của Trung Quốc, không có một sự tiến triển nào về chính sách Đài Loan của Trung Quốc. Những gì thay đổi chính là các tuyên bố của Trung Quốc càng lúc càng hung hăng và vì vậy, ở đây chúng ta thấy cũng một mục tiêu đó, nhưng với những năng lực mới và quyết tâm mỗi lúc rõ ràng hơn. Hoa Kỳ dự báo Trung Quốc rất có thể sẽ thúc đẩy nhanh hơn nữa thời hạn đánh chiếm Đài Loan từ đây đến năm 2030. Việc ông Tập Cận Bình bổ nhiệm các vị tướng lĩnh thân cận vào Quân Ủy Trung Ương, cơ cấu lãnh đạo quân sự tối cao của lực lượng vũ trang Trung Quốc càng củng cố thêm khả năng Đài Loan sẽ sớm bị tấn công. Ông đánh giá như thế nào về cảnh báo trên ? Antoine Bondaz : Chưa có ngày chiếm lấy Đài Loan. Rõ ràng, đây là những cân nhắc đang được Trung Quốc đưa ra trong số nhiều mục tiêu, chẳng hạn như nỗ lực giành quyền kiểm soát không nên dẫn đến việc làm suy yếu hệ thống chính trị Trung Quốc. Vì vậy, không có thời hạn cuối cùng, cũng không có ấn định một lịch trình, Trung Quốc sẽ rình rập chờ nắm lấy cơ hội. Đây cũng là lý do tại sao về phía Mỹ, mục tiêu đặt ra là tác động lên phương trình, những tính toán của Trung Quốc, bằng cách cũng thể hiện quyết tâm của Mỹ phản đối mọi thay đổi nguyên trạng một cách đơn phương và bằng vũ lực Những quyết định bổ nhiệm mới trong Quân Ủy Trung Ương là thú vị. Chúng cho thấy đó là những quân nhân dày dạn kinh nghiệm về Đài Loan. Trong mọi trường hợp, đó là những người từng có những trọng trách liên quan đến vấn đề Đài Loan được chỉ định trên thực tế. Đây không phải là điều hoàn toàn mới và những gì cần phải để ý ở đây chính là trên bình diện thuần túy quân sự, toàn bộ nỗ lực hiện đại hóa, bất kể là chất hay lượng, trong vòng 20, 30 năm qua từ phía Quân Đội Giải Phóng Nhân Dân APL là nhắm đến việc giành quyền kiểm soát Đài Loan. Thế nên, việc bổ nhiệm những quân nhân này, những người từng đảm trách « hồ sơ Đài Loan » trong ngoặc kép vào những vị trí then chốt trong Quân Ủy Trung Ương, là một hệ quả khá hợp lý. Nhưng để hoàn thành « Giấc mơ Trung Hoa » vào năm 2049, cũng như tham vọng cá nhân, người đầu tiên trong lịch sử hợp nhất Trung Quốc với Đài Loan, ông Tập Cận Bình cũng rất có thể đẩy nhanh tiến độ xâm chiếm đảo ?  Antoine Bondaz : Một điều rõ ràng đây chính là mục tiêu của Bắc Kinh. Chiếm lấy quyền kiểm soát Đài Loan là mục tiêu không thay đổi. Một lần nữa, Bắc Kinh có nhiều năng lực quan trọng hơn trước rất nhiều, điều đó đang mang lại nhiều cơ hội. Nhưng điều quan trọng ở đây chính là mối tương quan lực lượng, mối tương quan lực lượng của Đài Loan và cả của Hoa Kỳ. Rồi còn có quyết tâm bảo vệ đảo của người dân Đài Loan, quyết tâm bảo của Hoa Kỳ hậu thuẫn Đài Loan phòng thủ và do vậy Trung Quốc sẽ từ từ gia tăng áp lực với Đài Loan và nắm lấy cơ hội tiềm tàng. Điều đó không có nghĩa là sắp có một cuộc xung đột trong vài ngày tới, hay trong vài năm tới. Điều đó muốn nói rằng cần phải cẩn trọng và không nên tạo « cơ hội » cho Trung Quốc tìm cách thay đổi nguyên trạng. Tuy nhiên, trong cuộc chiến tranh Ukraina hiện nay do Nga phát động, Hoa Kỳ đang bận tâm lo cho Kiev. Cùng lúc này, Bắc Triều Tiên thời gian gần đây liên tục bắn thử nhiều tên lửa làm gia tăng căng thẳng trong khu vực. Xa hơn một chút là Iran, được cho là đang hỗ trợ Nga chống Ukraina. Như vậy, Trung Quốc cũng có thể tranh thủ thời cơ mở một mặt trận khác ở châu Á ? Antoine Bondaz : Đây là một tổ hợp các sự kiện cần theo dõi. Thứ nhất là khả năng gia tăng quân sự phía Trung Quốc và mối tương quan lực lượng giữa Trung  Quốc và Đài Loan. Thứ hai là năng lực quân sự Mỹ và quyết tâm bảo vệ Đài Loan của Mỹ. Thứ ba, chính là khả năng quyết tâm châu Âu áp dụng hay không các biện pháp trừng phạt nếu chiến tranh xảy ra. Quả thật, có rất nhiều yếu tố sẽ ảnh hưởng đến việc ra quyết định của Trung Quốc. Chiến sự tại Ukraina đặt ra một câu hỏi về Đài Loan dù rằng cả hai hồ sơ này là hoàn toàn khác biệt. Ở đây, nếu có một bài học cần rút ra cho châu Âu và Mỹ, thì đó là chúng ta đã thất bại trong việc cứng rắn thuyết phục Nga không nên thay đổi nguyên trạng, cũng như không nên xâm lược Ukraina, và do vậy, chúng ta nên chắc chắn là giờ không nên thất bại trong việc ngăn cảnTrung Quốc xâm chiếm Đài Loan.
    11/3/2022
    10:57
  • Paris – Berlin rạn nứt : Do chiến tranh Ukraina hay vì Pháp suy yếu ?
    Cuộc chiến Ukraina do Nga tiến hành đang làm xáo trộn quan hệ Pháp – Đức. Hai quốc gia được cho là cặp bài trùng đầu tầu của Liên Hiệp Châu Âu thời gian qua đã có những bất đồng, thậm chí cạnh tranh chiến lược trong nhiều lĩnh vực từ năng lượng, quốc phòng đến thương mại. Nhưng cuộc chiến này còn làm lộ rõ thế suy yếu của Pháp trước một nước Đức ngày càng có tham vọng khẳng định vai trò lãnh đạo châu Âu. Bữa ăn trưa làm việc giữa tổng thống Pháp Emmanuel Macron và thủ tướng Đức Olaf Scholz tại điện Elysée ngày 26/10/2022 khó thể che giấu được những bất đồng sâu sắc giữa hai nước trong những ngày gần đây. Cuộc gặp này diễn ra sau việc Paris hoãn vô thời hạn cuộc họp Hội đồng các bộ trưởng Pháp – Đức, dự kiến diễn ra ngày 26/10 tại lâu đài Fontainbleau, ngoại ô Paris. Hầu hết giới chuyên gia tại Pháp đều có chung nhận định : Cuộc chiến tại Ukraina đã làm bùng nổ các căng thẳng, làm bất ổn châu Âu và đẩy nước Đức đi theo chiến lược « Germany First », nhằm khắc phục những hậu quả do mô hình chiến lược mà Đức áp đặt từ bao lâu nay và được dựa trên ba yếu tố : Phụ thuộc vào khí đốt của Nga, phụ thuộc vào thị trường xuất khẩu Trung Quốc và phụ thuộc an ninh vào Mỹ. Ba điểm bất đồng hay cạnh tranh chiến lược ? Chiến tranh Ukraina do Nga phát động đã làm lộ rõ những yếu kém của mô hình này, khiến nền kinh tế Đức lao đao. Berlin tìm mọi cách hạn chế tính dễ tổn thương của họ và cứu vãn các lợi ích của họ bằng mọi giá, bất chấp nguy cơ ảnh hưởng đến các đối tác, đặc biệt là Pháp. Nếu như danh sách các bất đồng giữa hai nước ngày một dài, thì ít nhất có ba lãnh vực đang đẩy cặp đôi Paris – Berlin ngày một rời xa nhau. Thứ nhất, trong lĩnh vực năng lượng. Pháp chỉ trích Đức, bên phải chịu trách nhiệm đầu tiên trong việc Nga có thể gia tăng áp lực về cung cấp khí đốt cho châu Âu, là đã tìm cách cản trở biện pháp áp giá trần khí đốt, cải cách thị trường điện và tách rời giá điện với giá khí đốt, và cùng lúc tiếp tục một chiến lược bền bỉ "phá hoại" ngành điện hạt nhân. Trong hồ sơ năng lượng này, Pháp và Đức còn đối đầu nhau trong dự án đường ống dẫn khí đốt nối Đức và Tây Ban Nha, băng qua lãnh thổ Pháp. Thứ hai, Paris trách Berlin có hành động « đơn thương độc mã » khi tuyên bố chi 200 tỷ euro để hỗ trợ nền kinh tế mà không thông báo trước cho Pháp và các đối tác khác, vốn dĩ chủ trương một hình thức đối phó chung với các cuộc khủng hoảng năng lượng. Tuy nhiên, Nicolas Baverez, một cây bút bình luận cho báo Pháp Le Figaro, trên đài Europe 1 cho rằng khó thể chỉ trích Đức vì đó là chuyện bảo vệ các lợi ích quốc gia: « Đức bảo vệ các lợi ích của mình, nhưng điều đó cũng không cấm cản Đức nghĩ đến tình liên đới. Nước Đức sẽ nghĩ đến điều này khi họ không có chọn lựa nào khác, khi họ nhận ra rằng điều đó thật sự cũng nằm trong lợi ích của Đức. Chẳng hạn như cuộc khủng hoảng đồng euro, Đức đã phản đối tình liên đới cho đến lúc họ nhận thấy là, nếu cứ để như thế, thị trường to lớn châu Âu có nguy cơ tan vỡ và đây cũng sẽ là một vấn đề cho ngành công nghiệp của Đức. Điều này cũng tương tự cho cuộc khủng hoảng dịch tễ, cho kế hoạch chấn hưng kinh tế mà Đức rồi cũng đã đổi ý và chấp nhận khoản nợ 750 tỷ euro của Liên Âu, khi Berlin hiểu ra rằng Roma không thể tự cứu mình, tương tự cho cả vùng Nam Âu. Nếu Nam Âu sụp đổ, cả châu Âu và nền thị trường lớn sẽ sụp đổ theo. » Về điểm này, nhà nghiên cứu, cố vấn về Đức, Alexandre Robinet-Borgomano, Viện Montaigne, trên đài truyền hình quốc tế France 24, giải thích những điều nghịch lý, phản ảnh một cách nhìn khác về biện pháp kinh tế này của Đức. « Từ khoảng một chục năm nay, người ta chỉ trích Đức là không đầu tư đầy đủ, không theo trường phái Keynes, không hậu thuẫn kinh tế qua đầu tư công, bởi vì ngày nay chúng ta hiểu rằng chính sách theo mô hình Keynes không phải là một chính sách theo đó phải bơm tiền công vào nền kinh tế, mà đó là một chính sách trước hết là phản chu kỳ, dùng các khoản thặng dư trong giai đoạn tăng trưởng để đưa chúng trở lại vào nền kinh tế trong giai đoạn suy thoái. Nước Đức sau 16 năm bình ổn, thịnh vượng, giờ đang bước vào thời kỳ khó khăn chưa từng thấy và nước Đức có một ngân sách dồi dào đủ để cứu vãn kinh tế đất nước. » Điểm thứ ba gây căng thẳng lớn cho trục Pháp – Đức chính là quốc phòng. Sau thông báo 100 tỷ euro tái vũ trang cho quân đội Đức, thủ tướng Olaf Scholz, trong bài diễn văn tại Praha, thủ đô Cộng hòa Séc, bất ngờ đưa ra dự án lá chắn tên lửa với 14 nước châu Âu, trong đó có Anh Quốc và các nước vùng Baltic, với sự hỗ trợ kỹ thuật từ Mỹ và Israel mà không có nước Pháp, vốn cũng có một hệ thống phòng không địa đối không. Paris cảm thấy bực bội vì Berlin không một lời đả động đến các dự án quốc phòng chung châu Âu mà ông Macron xúc tiến từ nhiều năm qua. Với nhiều nhà quan sát, sự kiện này xem như đặt dấu chấm hết cho chương trình hợp tác quốc phòng chung về các loại xe tăng và chiến đấu cơ cho tương lai giữa hai nước. Cũng tại Praha, ông Olaf Scholz còn nói đến một châu Âu mở rộng từ 30 nước thành viên như hiện nay lên thành 36 nước, được điều hành theo đa số. Với ông Pierre Lellouche, cựu nghị sĩ, quốc vụ khanh đặc trách đối ngoại dưới thời chính phủ tổng thống Nicolas Sarkozy, khi đưa ra tầm nhìn này, nước Đức có tham vọng củng cố vai trò lãnh đạo hàng đầu tại châu Âu, khi tìm cách dựa vào các nước vệ tinh xung quanh như các quốc gia Trung Âu, các nước vùng Baltic và các nước Bắc Âu, trước một nước Pháp bị cô lập và một vùng Nam Âu bị gạt ra bên lề. Trên kênh truyền hình France 24, Pierre Lellouche giải thích : « Hiện nay có một sự khẳng định vai trò lãnh đạo của Đức. Một ý định lãnh đạo chính trị tại châu Âu mà Đức muốn mở rộng thêm cho 8 hay 10 nước nữa, nhất là cho tất cả các nước vùng Balkan với một cách vận hành theo kiểu Đức, nghĩa là theo đa số, cho phép Đức cùng với vô số các nước nhỏ xung quanh giữ ưu thế đúng như những gì nhà báo Jacques Bainville từng dự báo ngay sau khi ký kết hiệp ước Versailles năm 1919. Nghĩa là người ta trở về với thế cân bằng một nước thống trị một chuỗi các nước nhỏ hơn xung quanh, dĩ nhiên phụ thuộc vào sự che chở an ninh của Mỹ, như các nước vùng Baltic, Ba Lan và Đức thì áp đặt mô hình. Hệ quả là Pháp hoàn toàn bị gạt ra khỏi hệ thống. » Pháp và những sai lầm chiến lược kinh tế Thế nhưng thái độ kiên quyết bảo vệ các lợi ích và mô hình « trọng thương » của Berlin còn được nuôi dưỡng bởi sự yếu kém của Pháp, ông Nicolas Baverez cay đắng nhận xét. Nhiều nhà phân tích chỉ trích Paris ngây thơ không biết bảo vệ các lợi ích của mình. Nhận định này, một lần nữa, đã bị ông Nicolas Baverez trên đài Europe 1 phản bác. « Bởi vì Pháp đã bị suy yếu đáng kể, và nước Pháp đang trong tình trạng lệ thuộc vào Đức. Ở đây chúng ta có một mối tương quan lực lượng về kinh tế. Cách biệt về giầu có giữa người Pháp và Đức là 15%.  Đức có thể chi ra 200 tỷ euro bởi vì nợ công của họ chỉ ở mức 70%  GDP, trong khi của Pháp lên đến 112,5%. » Cũng theo ông Nicolas Baverez, nền kinh tế Pháp hiện nay trong một tình trạng thảm hại, tăng trưởng kinh tế 0%, trong khi thâm hụt thương mại lên đến 155 tỷ euro. Nếu gộp hết các khoản nợ công, nợ tư nhân và nợ các hộ gia đình, tổng nợ của Pháp chiếm đến 350% của GDP, cao hơn rất nhiều so với nợ của Đức. Đây cũng chính là điều mà nước Đức, từ nhiều đời chính phủ qua, vẫn luôn chỉ trích Paris là « buông thả », không tuân thủ nghiêm ngặt các cam kết về ngân sách. Theo Pierre Lellouche và Nicolas Baverez, nước Pháp trong một thời gian dài đã có những sai lầm trong các chính sách về kinh tế. Các nhà lãnh đạo Pháp đã chọn con đường phi công nghiệp hóa đất nước, làm biến mất nhiều lĩnh vực được cho là thế mạnh của Pháp – từ nông nghiệp, sản xuất xe ô tô, cho đến năng lượng, thay vào đó là mô hình tăng trưởng nhờ tiêu thụ. Hệ quả là ngày nay, uy tín của Pháp tại châu Âu sụt giảm theo với đà suy yếu kinh tế. Pierre Lellouche nhận định : « Trong phát biểu của ông Macron, người ta thấy có một thiện chí tiếp tục theo đuổi đường hướng được tướng De Gaulle, các đời tổng thống Pompidou, Giscard d'Estaing hay Mitterand vạch ra từ lâu. Ý tưởng đưa ra là xây dựng xung quanh cặp đôi Pháp – Đức một liên minh chính trị sao cho khối này có thể trụ vững giữa các cường quốc Mỹ, Nga và Trung Quốc. Đó cũng chính là mục tiêu đối ngoại của Pháp. Nhưng người ta cũng nhận thấy rằng, để cho ý tưởng này có thể thực hiện thì thế mạnh về kinh tế giữa Pháp và Đức phải tương quan với nhau. Chỉ có điều cách biệt tương quan này giữa hai nước từ 15 năm qua ngày càng lớn. Nước Pháp ngày nay chẳng có gì để xuất khẩu cả. Chính tình trạng phi công nghiệp hóa đã làm ngành thương mại của Pháp bị suy sụp, trong khi nước Đức vẫn tiếp tục chăm chút cho ngành xuất khẩu của mình. Với một sự cách biệt ngày càng lớn, cho dù chúng ta có là cường quốc hạt nhân, có mạnh hơn chăng về mặt quân sự thì điều đó cũng chưa đủ để bù đắp. Vào lúc thủ tướng Scholtz tuyên bố chi ra 100 tỷ euro để tái vũ trang cho Đức, biến Đức thành cường quốc quân sự hàng đầu tại châu Âu, mối quan hệ giữa hai nước còn tồi tệ hơn nữa » Trong cuộc tranh luận trên đài France 24, Pierre Lellouche có nhắc lại một công thức do vị tổng thư ký NATO đầu tiên Hastings Lionel Ismay đưa ra : « To keep the Soviet Out, The US In and the German Down. – Phải giữ Liên Xô ở xa, Đưa nước Mỹ vào, và Khống chế nước Đức ». Trong bối cảnh hiện nay, công thức này phải chăng đã lỗi thời ?
    10/27/2022
    10:35

Radios similaires

À propos de TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM

Site web de la radio

Écoutez TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM, France Inter ou d'autres radios du monde entier - avec l'app de radio.fr

TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM

TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM

Téléchargez gratuitement et écoutez facilement la radio et les podcasts.

Google Play StoreApp Store

TẠP CHÍ TIÊU ĐIỂM: Radios du groupe